اعتباد

محیط های کاری و آسیب اعتیاد

امروزه کار، یکی از عناصر هویت افراد است. نظریه های مختلف روانشناسی کار کردن را یکی از اصول اساسی زندگی آدمی میدانند. نداشتن شغل میتواند موجب فنای فرد شود همانگونه که وجود آن میتواند موجب بقای انسانها باشد. در جامعه ما کارکردن، نشانه رشد و پختگی و برای مستقل شدن جوانان امری ضروری است و بیکاری گاهی باعث شرم و خجالت افراد بزرگسال مذکر میشود. سوءمصرف مواد، یک نوع ناتوانی است که معمولا در اوایل بزرگسالی آغاز می شود و فرد را در یک دوره زمانی از کار کردن محروم می کند یا باعث مشکلات شغلی وی میگردد. اعتیاد و سوءمصرف مواد یکی از بزرگترین آسیب های اجتماعی و معضلات جوامع معاصر است. کمتر جامعه ای را می توان یافت که از سوء مصرف مواد و الکل رها باشد و آن را در صدر مشکلات خود قرار ندهد. اعتیاد و سوء مصرف مواد و الکل باعث مشکلات و آسیب های اجتماعی دیگری چون دزدی، طلاق، خشونتهای خانگی، از دست دادن شغل و بیکاری، شیوع ایدز و هپاتیت و… میگردد. کشور ما نیز از این بلای اجتماعی و مادر بسیاری از آسیب های اجتماعی در امان نیست. حدود ده سال است که مسؤولان نهادهای مبارزه با مواد مخدر اعلام می دارند آمار معتادان در کشور دو میلیون نفر است و افزایش نیافته است. حتی اگر این آمار را هم بپذیریم و از این عقیده بگذریم که حداقل با رشد جمعیت، آسیب های اجتماعی نیز رشد صعودی خواهند داشت، با فرض وجود فقط دو میلیون معتاد در جامعه باید توجه داشت که هر فرد سوء مصرف کننده مواد نیز اطرافیانی چون همسر، فرزند و والدینی دارد که آنان نیز به علت مشکل اعتیاد وی درگیر مشکلات و معضلات دیگری میشوند. با یک حساب ساده می توان به این نتیجه رسید که اگر یک معتاد به طور میانگین پنج عضو خانواده خود را درگیر مشکلات خود نماید، حداقل دوارده میلیون نفر در کشور درگیر مشکلات سوءمصرف مواد و پیامدهای آن هستند و بنابر این با توجه به آمار هفتاد میلیونی جمعیت کشور نزدیک به بیست درصد جامعه ایران به نوعی درگیر مسئله سوء مصرف مواد هستند. اعتیاد و سوء مصرف مواد، معضلاتی هستند که نه تنها به خانه بلکه به محیط کار نیز مربوط می شوند. سوء مصرف مواد و الکل، تأثیر بسیار عظیمی بر اقتصاد خُرد و کلان هر مملکتی میگذارند.

هرچند که گاهی عنوان میشود یکی از علت های متعدد اعتیاد، بی کاری است اما با توجه به آمارهای مختلف ایران و جوامع دیگر، دیده میشود که بیشتر معتادان، شاغل هستند و سر کار می روند و درمحیطهای جمعی کار میکنند. مهمترین پیامدهای سوء مصرف مواد کارکنان عبارتنداز: کاهش بهره وری و توان شغلی، غیبت از کار و در نهایت از دست دادن شغل، همچنین بروز سوانح و حوادث در محیط کار و حتی سرقت وسایل محیط کار(جهت تهیه هزینه گزاف مواد) و شیوع مصرف مواد در کارکنان دیگر. لذا با پیشگیری از سوء مصرف مواد در میان کارکنان شرکت ها و واحد های اقتصادی، میتوان ازاین خسارات جلوگیری به عمل آورد.

پیشگیری از اعتیاد و سوء مصرف مواد، روشها و استراتژی های متعددی در دو جنبه عرضه و تقاضا دارد. در حیطه پیشگیری از تقاضای مواد، راههای مختلفی از قبیل آگاهی بخشی عمومی از طریق رسانه های ارتباط جمعی، پیشگیری از اعتیاد و آموزش مهارتهای مقابله ای در مدارس و همچنین پیشگیری از اعتیاد در محیطهای کاری وجود دارد.

در سالهای اخیر به طور فزاینده برنامه های پیشگیری در محیط کاری، برای برنامه های ارتقای سلامت اهمیت پیدا کرده است. هدف این برنامه ها کاهش هزینه ها و حمایت از کارکنان در برابر آسیب های مختلف است. برخی کشورها در این حوزه به پیشرفت های بزرگی رسیده اند و در بسیاری از موارد توانسته اند این مسئله را در محیط های کاری خود محدود یا مرتفع نمایند. در برخی کشورها، سازمانها و شرکتهای ویژهای در این خصوص فعالیت میکنند که به عنوان “برنامه یاری به کارکنان” یا EAP (Employee Assistant Program) معروفند و خدمات پیشگیرانه و مداخله ای خود را به کارکنان و کارفرمایان واحدها و شرکتهای تولیدی و خدماتی عرضه میدارند. در کشور ما نیز فعالیتهای مختصر و محدودی در این زمینه ها انجام شده است اما در کل، در این زمینه نیاز به سیاستگذاری ها و برنامه ریزی های کلانی وجود دارد. متأسفانه هنوز در سیستم فعلی وزارت کار و امور اجتماعی، سیاست و قانون جامع و کاملی در خصوص مبارزه با اعتیاد در محیط های کاری به تصویب نرسیده است. قانون بر خروج فرد معتاد از گردونه کار تأکید دارد و متأسفانه او را از چهارچوبی کوچکتر به نام محیط کار به چهارچوب بزرگتری به نام جامعه منتقل میکند. به طوری که مسئله حل نمی شود بلکه مشکل با خارج کردن فرد معتاد از محیط کار، تقریباً به صورت لاینحل باقی می ماند. با این کار، دسترسی به فرد معتاد، بسیار دشوارتر می گردد و اخراج شدن هم یک استرس اضافی برای او ایجاد می کند که خود عواقب سنگینی به دنبال خواهد داشت.

 

اعتیاد، وابستگی و سوء مصرف مواد

در سال 1964 سازمان بهداشت جهانی به این نتیجه رسید که اصطلاح اعتیاد  addiction دیگر یک اصطلاح علمی نیست و به طور ضمنی مفهوم تحقیرآمیزی پیدا کرده است و لذا اصطلاح “وابستگی به مواد” dependency drug   را جایگزین آن نمود. با این وجود هنوز چه از طرف متخصصین و چه افراد در حال بهبودی و بهبود یافته، اصطلاح اعتیاد هنوز فراوان به کار می رود. اساساً برای تعریف جنبه های مختلف وابستگی به مواد مخدر و مواد دیگر، از دو مفهوم “وابستگی جسمی” و “وابستگی روانی” استفاده می شود.

ملاک های تشخیصی پذیرفته شده وابستگی به مواد شامل حداقل سه مورد از هفت نشانه زیر میباشد:

  1. تحمل (tolerance) که نیاز به افزایش مقدار یک ماده برای رسیدن به تأثیر دلخواه قبلی و کاهش قابل ملاحظه اثر آن ماده به مرور زمان است.
  2. پیدایش علائم محرومیت به علت عدم مصرف مواد.
  3. ماده مورد نظر غالباً به مقدار بیشتر و مدت زمانی طولانی تر از آنچه مورد نظر بوده است مصرف میشود.
  4. میل دایمی برای کاهش یا کنترل مصرف ماده وجود دارد و یا تلاشهای ناموفقی در این زمینه صورت میگیرد.
  5. زمان زیادی برای به دست آوردن، مصرف یا رهایی از آثار ماده مورد نظر صرف میگردد.
  6. فعالیتهای مهم اجتماعی، شغلی، تحصیلی و تفریحی به علت مصرف مواد کنار گذاشته میشود.
  7. با وجود آگاهی از مشکلات جسمی یا روانی مستمر، مصرف مواد ادامه مییابد.

 

ملاک های تشخیصی برای سوء مصرف مواد نیز یک یا چند مورد از علایم زیر میباشد:

  1. مصرف مکرر مواد که منجر به ناتوانی در برآوردن تعهدات عمده مربوط به نقش فرد در کار، مدرسه یا خانه می شود (مانند غیبت های مکرر یا عملکرد ضعیف شغلی مربوط به مصرف مواد و مسامحه نسبت به همسر و فرزندان و خانه).
  2. مصرف مکرر مواد در موقعیتهایی که در آنها مصرف مواد از نظر فیزیکی خطرناک است مانند رانندگی یا کار با ماشین آلات تحت تأثیر مواد.
  3. مشکلات قانونی تکراری مربوط به مواد(مثل دستگیری به دلیل رفتارهای نادرست مربوط به مصرف مواد).
  4. مصرف مکرر مواد علیرغم مشکلات پایدار یا عود کننده اجتماعی یا بین فردی که ناشی از تأثیرات ماده بوده یا بر اثر آن تشدید شده اند (مانند مشاجره با همسر در مورد نتایج مسمومیت با مواد)

 

مقاله ی حاضر به قلم خانم دکتر سلیمانی نیا می باشد.

لازم به ذکر است که اگر در زمینه اعتیاد مشکل یا سوالی دارید، می توانید  با جستجو در سایت فراتاک و انتخاب درمانگری که در این زمینه تخصص و سابقه درمان کافی دارد، به صورت آنلاین  مشورت یا درمان دریافت نمایید. 

به اشتراک بگذارید:

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Share on email
Email
Share on print
Print
Share on telegram
Telegram

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. می‌توانید از نام دلخواه استفاده کنید. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

مقالات مشابه

اعتباد

محیط های کاری و آسیب اعتیاد

امروزه کار، یکی از عناصر هویت افراد است. نظریه های مختلف روانشناسی کار کردن را یکی از اصول اساسی زندگی آدمی میدانند. نداشتن شغل میتواند

اگر شما یا دیگری در شرایط بحرانی قرار دارید به جای استفاده از سرویس فراتاک، با مرکز مداخله در بحران محل خود تماس بگیرید.

کلیه حقوق این سایت محفوظ و در اختیار فراتاک می‌باشد.

0
    لیست انتخاب‌های شما

    فراتاک برای تسهیل ارائه خدمات برای هموطنان عزیز داخل ایران امکان پرداخت ریالی ایجاد کرده است. برای استفاده از خدمات لطفا فرم زیر را پر کنید تا در اسرع وقت با شما تماس گرفته شود.